Respijtzorg: even vrij

Bij respijtzorg neemt iemand anders de zorg tijdelijk van u over. Zo kunt u uitrusten, werken of iets leuks doen. Dat kan een paar uur zijn, een vaste dag per week of een weekend per maand.

• Logeeropvang: uw naaste logeert in een logeerhuis of zorginstelling.
• Dagbesteding: uw naaste gaat overdag naar een activiteitencentrum.
• Hulp thuis: een vrijwilliger of betaalde kracht komt bij u thuis.
• Vakantie: er zijn vakanties met zorg, voor uw naaste alleen of voor u samen.

Wie betaalt, hangt af van de situatie: de gemeente (Wmo of Jeugdwet), het zorgkantoor (bij een Wlz-indicatie), de zorgverzekeraar (vaak via de aanvullende verzekering) of het pgb van uw naaste. Soms betaalt u een eigen bijdrage.

Bronnen: MantelzorgNL, respijtzorg · MantelzorgNL, vergoedingen zorgverzekeraars

Steunpunten en consulenten

Bijna elke gemeente heeft een steunpunt mantelzorg of een welzijnsorganisatie. Een mantelzorgconsulent geeft gratis advies, helpt respijtzorg regelen en luistert naar uw verhaal. Er zijn ook consulenten voor bijvoorbeeld jonge mantelzorgers, hersenletsel of psychische problemen.

Een onafhankelijke cliëntondersteuner helpt u gratis bij het aanvragen van zorg, zoals het keukentafelgesprek met de gemeente. Bij dementie is er een casemanager. Een mantelzorgmakelaar neemt regelwerk over; die wordt soms vergoed door de aanvullende verzekering.

Steunpunten organiseren ook cursussen en bijeenkomsten met lotgenoten. Een goed voorbeeld is Ik zorg in Assen: één website van de gemeente en Vaart Welzijn met informatie over respijtzorg, geld, werk en wonen, een agenda met bijeenkomsten en persoonlijke begeleiding.

Bronnen: MantelzorgNL, mantelzorgconsulent · MantelzorgNL, cliëntondersteuner · Ik zorg in Assen

Werk en verlof

Werkt u naast de zorg? Dan hebt u recht op verlof volgens de Wet arbeid en zorg.

Werkt u 32 uur per week, dan is dat 64 uur kortdurend en 192 uur langdurend zorgverlof per jaar. Zorgverlof geldt voor uw partner, kind, ouder, broer of zus, grootouder, huisgenoot of iemand die alleen op u kan rekenen. Staat er in uw cao iets anders, dan geldt de cao.

Het kabinet heeft voorgesteld om de verlofregels samen te voegen tot één zorgverlof. Dat is nog geen wet; de huidige regels blijven gelden.

Bronnen: Rijksoverheid, duur zorgverlof · Rijksoverheid, zorgverlof en salaris · Rijksoverheid, calamiteitenverlof

Geldzaken

Er is geen algemene vergoeding voor mantelzorgers. Wel zijn er een paar regelingen:

• Mantelzorgwaardering: een jaarlijks bedankje van de gemeente. Bekijk hoe gemeenten het doen.
• Persoonsgebonden budget (pgb): heeft uw naaste een pgb, dan kan die u daaruit betalen voor de zorg. De uitbetaling loopt via de SVB.
• Belasting: uw naaste kan specifieke zorgkosten aftrekken boven een drempel. Mantelzorgkosten zelf zijn niet aftrekbaar. Voor reiskosten voor ziekenbezoek gelden sinds 2025 strenge voorwaarden.
• Reiskosten: uw naaste mag uw reiskosten vergoeden tot een vast bedrag per kilometer. Bij een laag inkomen helpt de gemeente soms via bijzondere bijstand.

Bronnen: MantelzorgNL, geldzaken · MantelzorgNL, pgb · Belastingdienst, zorgkosten 2026

Wordt het u te zwaar?

Zorgen kost energie, en vaak merkt u pas laat dat het te veel wordt. Let op deze signalen: u bent steeds moe of slaapt slecht, u hebt hoofdpijn of rugpijn, u raakt snel geïrriteerd, u hebt geen tijd meer voor uzelf of u voelt zich overal tekortschieten.

Herkent u dit? Praat erover met iemand die u vertrouwt, uw huisarts of het steunpunt mantelzorg. Vraag mensen om u heen om een vaste, concrete taak over te nemen.

Bronnen: MantelzorgNL, Mantelzorglijn · Balans voor mantelzorgers

Handige links